Lễ hội truyền thống

Hội làng Phù Chẩn

30/07/2025 14:48

Làng Phù Chẩn xưa gồm 4 thôn (cũng gọi là xã) là Phù Chẩn, Phù Lộc, Phù Luân, Phù Tảo hợp thành xã Phù Chẩn, nay là phường Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.


 

Theo thần tích, truyền thuyết thờ phụng của nhân dân Phù Chẩn, tứ Thánh là 4 vị tướng đã có công giúp vua An Dương Vương đánh đuổi giặc ngoại xâm, bảo vệ nhà nước Âu Lạc. Các vị tướng trong chiến đấu phò vua giúp nước đã coi nhau như anh em, được nhà vua ghi công, ban sắc cho dân Phù Chẩn thờ làm thần hoàng với mỹ tự "Tứ thánh nhất tâm" nhằm ca ngợi mối quan hệ cao đẹp của 4 vị thánh. Chính vì vậy, nhân dân 4 thôn của Phù Chẩn từ xưa đến nay vẫn coi nhau như anh em. Bốn thôn cùng lập một đình chung gọi là đình hàng để tôn thờ "Tứ thánh" và tổ chức lễ hội hàng năm. Đặc biệt là các bậc hiền tài, khoa bảng của Phù Chẩn cũng được phối thờ ở đình thể hiện truyền thống hiếu học, khoa bảng của nhân dân Phù Chẩn.

Đình Chung - tức đình hàng xã là nơi tổ chức lễ hội truyền thống của Phù Chẩn diễn ra từ ngày 5 -11/2 âm lịch hàng năm. Hội Phù Chẩn là lễ hội lớn ở trong vùng, được nhân dân Phù Chẩn chuẩn bị chu đáo và tổ chức thật trang nghiêm, sôi động theo trình tự sau:

Ngày mùng 5: Lễ nhập tịch (vào hội). Các quan viên, kỳ mục, lý dịch ở các thôn tiến hành bao sái (tắm rửa) tượng đức thánh, các đồ thờ tự, sắm sửa lễ vật, tiến hành tế lễ nhập tịch ở Nghè. Chuẩn bị lễ rước.

Ngày mùng 6: Ngày chính hội. Các giáp ở các thôn đem lễ vật ra đình chung tế lễ. Các thôn tổ chức rước bài vị thánh về đình chung tế lễ "Tứ thánh". Lễ rước thật uy nghiêm với ngai, tàn, lọng, cờ, biển, các đồ thần khí, lễ vật... từ 4 thôn kéo ra đình chung với sự tham gia của hàng nghìn người làm cho cuộc rước oai linh, hùng tráng. Sau lễ rước là tế "Tứ thánh" do các thôn tiến hành gọi là tế hàng tổng.

Ngày mùng 7: Tiếp tục tế lễ ở đình chung. Các thông tổ chức ăn uống chung. Các cụ bà dâng hương hoa cúng phật ở chùa.

Ngày mùng 8: Các thôn tổ chức cúng Hậu nhằm nhớ ơn những người đã đóng góp cho dân xây dựng, tu bổ đình, chùa, nghè, miếu, mở mang tập tục, xây dựng văn hiến quê hương. Trong ngày này, các phường, các hội như hội vật, bát âm, môn sinh, tuồng, chèo, tư văn, tổ chức tế lễ ở đình và ăn uống chung, bàn bạc việc xây dựng củng cố tổ chức, tiến hành các hoạt động văn hóa, thể thao phục vụ đông hội như đấu vật, đu tiên, cờ người, tổ tôm điếm, hát chèo, diễn tuồng, hát quan họ...

Ngày mùng 10: Các quan viên hương lão của 4 thôn cùng nhau tế lễ ăn uống ở đình chung. Tiến hành tế giã.

Ngày 11: Tiến hành rước các đức thánh về an vị ở nghè của 4 thôn. Lễ rước uy nghiêm, sôi động như lễ rước lên đình chung. Sau đó các thôn tổ chức các cuộc vui thể thao và hát xướng.

Đặc sắc trong lễ hội Phù Chẩn là Tuyên đọc bản "Mục lục văn tế đình". Bài văn tế này do Trạng nguyên Nguyễn Xuân Chính soạn. Truyền rằng, khi Trạng nguyên vinh quy bái tổ, dân làng đã mời quan Trạng viết bài văn tế đình để một mặt "Thử tài quan Trạng", đồng thời có được bài văn tế nêu rõ được truyền thống văn hiến của quê hương nhằm khuyến khích các thế hệ tiếp nối giữ gìn và phát huy. Trạng nguyên đã soạn bài văn tế với tất cả tâm huyết và sự hiểu biết sâu sắc cùng niềm tự hào về truyền thống lịch sử và văn hóa của quê hương Phù Chẩn.

Lễ hội truyền thống Phù Chẩn hàng năm với nhiều hoạt động tâm linh, văn hóa, thể thao phong phú, vừa tiên tiến, vừa đậm đà bản sắc văn hóa làng Phù Chẩn giàu truyền thống lịch sử, văn hiến cách mạng.